Kožni adneksi

U kožne adnekse ubrajamo nokte, dlake i žlijezde (glandulae cutis). Nastaju u produžecima epidermisa (gornji sloj kože) u dermis.

Nokti

Nokti su rožnate pločice čvrsto usađene na ležište nokta. Njihova debljina iznosi otprilike 0,5 mm, a mogu se podijeliti na prednji, slobodni rub (tijelo nokta), i korijen nokta, koji leži u kožnom ležištu.

Dlake

Vlas dijelimo na držak dlake koji strši iznad kože i na korijen dlake. On je zadebljan na svome kraju, bulbusu, koji je odgovoran za opskrbu i rast dlake. Dermalna, vezivnotkivna granica korijena okružuje u cijelosti obujmljuje korijen dlake i tako s njim čini jedinstvenu tvorbu koju nazivamo folikul dlake. U infundibularni dio folikula dlake ulijeva se izvodni kanal žlijezda lojnica.

Glandulae cutis

U žlijezde kože (glandulae cutis) ubrajamo žlijezde znojnice, mirisne žlijezde, žlijezde lojnice i mliječne žlijezde. Žlijezde lojnice su gotovo uvijek spojene s folikulom dlake kroz čije ljevkasto oblikovano ušće na površinu kože dospijeva izlučevina lipidnog sadržaja. Veličina žlijezda lojnica, a samim time i količina izlučenog loja, razlikuju se od jednog do drugog područja tijela.

Tako su, primjerice, žlijezde lojnice lica veće nego one na rukama i nogama. Važan čimbenik za aktivnost žlijezda lojnica su androgeni.

Žlijezde znojnice pripadaju takozvanim egzokrinim žlijezdama (exo, grč. vanjski), što znači da te žlijezde svoju izlučevinu luče izravno na neku gornju površinu, kao što je, primjerice, koža. Kod žlijezda lojnica se taj proces odvija tijekom raspada stanica s velikim sadržajem lipida. Diobom bazalnih stanica neprestano se stvara nadomjestak (holokrine žlijezde). Kod apokrinih žlijezda, kao što su prsne žlijezde ili žlijezde lojnice pod pazuhom, izlučivanjem se izbacuju samo oni dijelovi staničnog tijela koji su položeni prema van.

Stanice ekrinih žlijezda, kao što su male žlijezde znojnice u koži, ne pokazuju gubitak citoplazme nakon izlučivanja sekreta.

Zajedno sa žlijezdama lojnicama, žlijezde znojnice dopremaju na površinu kože važne tvari koje, uz epidermalne lipide, tvore hidrolipidni film.

Shematski prikaz folikularnog aparata.

Vlas i žlijezda lojnica tvore strukturno

i funkcionalno jedinstvo.

1. držak dlake

2. žlijezda lojnica

3. bulbus

4. papila dlake

5. žlijezda znojnica

Žlijezde lojnice nalaze se posvuda na koži, osim na dlanovima i tabanima. Na licu su veće, nego li na rukama i nogama.

Sekret žlijezda lojnica i znojnica sadrži važne tvari koje zajedno s još nekim tvarima sačinjavaju hidrolipidni film.